Nhà Thương cai trị lưu vực Hoàng Hà
Nhà Thương là triều đại Trung Hoa sớm nhất được khảo cổ học xác nhận, để lại chữ giáp cốt và đồ đồng tinh xảo.
Quốc gia / Đông Á
105 sự kiện lịch sử nổi bật của Trung Quốc, sắp xếp theo dòng thời gian.
Nhà Thương là triều đại Trung Hoa sớm nhất được khảo cổ học xác nhận, để lại chữ giáp cốt và đồ đồng tinh xảo.
Chu Vũ Vương đánh bại vua Trụ nhà Thương, lập nên nhà Chu – triều đại tồn tại lâu nhất trong lịch sử Trung Hoa.
Sau khi kinh đô Hạo Kinh bị tàn phá, triều Chu dời đô về Lạc Ấp; quyền lực nhà vua suy yếu trước các chư hầu.
Khổng Tử, nhà tư tưởng sáng lập Nho giáo, sinh tại nước Lỗ; học thuyết của ông định hình văn hóa Đông Á suốt hơn hai nghìn năm.
Bảy nước lớn tranh hùng trong hơn hai thế kỷ; đây cũng là thời kỳ Bách gia chư tử phát triển rực rỡ.
Nước Tần chinh phục sáu nước còn lại, chấm dứt thời Chiến Quốc. Doanh Chính xưng là Thủy Hoàng đế.
Dưới thời Tần Thủy Hoàng, tướng Mông Điềm cho nối liền và mở rộng các tường thành phía bắc để chống người Hung Nô.
Hoàng đế đầu tiên của Trung Hoa thống nhất qua đời khi đang tuần du; nhà Tần sụp đổ chỉ vài năm sau đó.
Sau khi đánh bại Hạng Vũ, Lưu Bang lên ngôi hoàng đế (Hán Cao Tổ), mở ra triều Hán kéo dài hơn bốn thế kỷ.
Triệu Đà, vua nước Nam Việt, đánh chiếm Âu Lạc, sáp nhập vào Nam Việt; sử cũ thường ghi năm 179 TCN.
Hán Vũ Đế cử Trương Khiên sang Tây Vực; chuyến đi mở đường cho giao thương trên Con đường tơ lụa.
Nhà Hán diệt nước Nam Việt năm 111 TCN và đặt các quận Giao Chỉ, Cửu Chân, Nhật Nam, mở đầu thời kỳ Bắc thuộc lâu dài.
Quyền thần Vương Mãng phế nhà Hán và lập nhà Tân, tiến hành cải cách ruộng đất; triều đại sụp đổ năm 23.
Hoạn quan Thái Luân trình lên hoàng đế nhà Hán phương pháp làm giấy từ vỏ cây, vải vụn và lưới đánh cá.
Nhà bác học Trương Hành chế tạo dụng cụ phát hiện động đất đầu tiên được biết đến trong lịch sử.
Cuộc khởi nghĩa nông dân do Trương Giác lãnh đạo làm lung lay nhà Đông Hán và mở đường cho thời kỳ quân phiệt cát cứ.
Liên quân Tôn Quyền và Lưu Bị đánh bại đại quân Tào Tháo trên sông Trường Giang, ngăn Tào Tháo thống nhất phương nam.
Nhà Hán sụp đổ, Trung Hoa chia thành ba nước Ngụy, Thục, Ngô, cho đến khi nhà Tấn thống nhất năm 280.
Tùy Văn Đế diệt nhà Trần ở phương nam, chấm dứt gần ba thế kỷ chia cắt Nam – Bắc triều.
Tùy Dạng Đế cho đào và nối các tuyến kênh thành Đại Vận Hà, nối lưu vực Hoàng Hà với Trường Giang.
Lý Uyên (Đường Cao Tổ) lên ngôi tại Trường An, mở ra một trong những triều đại thịnh vượng nhất lịch sử Trung Hoa.
Lý Thế Dân giết hai anh em tranh ngôi và sớm lên ngôi, trở thành Đường Thái Tông, vị vua mở ra thời 'Trinh Quán chi trị'.
Nhà sư Huyền Trang đi bộ sang Ấn Độ, mang về hàng trăm bộ kinh Phật và dịch sang chữ Hán.
Võ Tắc Thiên lập nhà Võ Chu và trở thành nữ hoàng đế duy nhất được công nhận chính thức trong lịch sử Trung Hoa.
Lý Bạch, 'Thi Tiên' và một trong những nhà thơ lớn nhất đời Đường, ra đời.
Mai Thúc Loan nổi dậy chống nhà Đường ở Hoan Châu, xưng đế (Mai Hắc Đế) trước khi bị đàn áp.
Cuộc nổi loạn của An Lộc Sơn và Sử Tư Minh gây tổn thất dân số nặng nề và làm nhà Đường suy yếu vĩnh viễn.
Bản Kinh Kim Cương tìm thấy ở Đôn Hoàng là cuốn sách in có ghi niên đại cổ nhất còn tồn tại trên thế giới.
Nhà Đường diệt vong năm 907, Trung Hoa rơi vào thời kỳ chia cắt với các triều đại ngắn ngủi ở phương bắc và nhiều nước ở phương nam.
Ngô Quyền đánh tan quân Nam Hán trên sông Bạch Đằng bằng trận địa cọc ngầm, chấm dứt hơn một nghìn năm Bắc thuộc.
Sau binh biến Trần Kiều, Triệu Khuông Dận lên ngôi (Tống Thái Tổ); nhà Tống chứng kiến sự phát triển vượt bậc về kinh tế và kỹ thuật.
Quân Đại Cồ Việt do Lê Hoàn chỉ huy đánh bại cuộc xâm lược của nhà Tống, trong đó có trận trên sông Bạch Đằng.
Thợ thủ công Tất Thăng chế tạo con chữ rời bằng đất nung, phát minh in chữ rời đầu tiên được biết đến.
Bộ sách quân sự Vũ Kinh Tổng Yếu là văn bản sớm nhất còn lại ghi chép công thức chế tạo thuốc súng.
Để phá thế chuẩn bị xâm lược của nhà Tống, Lý Thường Kiệt đem quân đánh các châu Khâm, Liêm và Ung (1075–1076).
Lý Thường Kiệt chặn đứng cuộc xâm lược của nhà Tống trên sông Như Nguyệt (sông Cầu). Theo truyền thống, bài thơ "Nam quốc sơn hà" gắn với trận đánh này.
Trong Mộng Khê bút đàm, Thẩm Quát mô tả kim nam châm dùng để chỉ hướng và hiện tượng độ từ thiên.
Quân Kim chiếm Khai Phong và bắt hai vua Tống, chấm dứt Bắc Tống; triều Tống chạy về phương nam lập Nam Tống.
Người sáng lập Đế quốc Mông Cổ qua đời trong chiến dịch đánh Tây Hạ; đế quốc tiếp tục bành trướng dưới thời các con cháu.
Liên quân Mông Cổ và Nam Tống hạ thành Thái Châu, chấm dứt triều Kim của người Nữ Chân ở miền bắc Trung Hoa.
Quân Mông Cổ do Uriyangqadai chỉ huy tiến vào Thăng Long nhưng phải rút lui sau trận Đông Bộ Đầu.
Hốt Tất Liệt đặt quốc hiệu Đại Nguyên, đóng đô ở Đại Đô (Bắc Kinh), trở thành triều đại do người Mông Cổ thống trị Trung Hoa.
Thương nhân Venice Marco Polo đến Trung Hoa thời Hốt Tất Liệt; ghi chép về chuyến đi giúp người châu Âu biết nhiều hơn về châu Á.
Nhà Nguyên hai lần đưa hạm đội đánh Nhật Bản (1274 và 1281) nhưng đều thất bại; bão lớn được người Nhật gọi là 'thần phong' (kamikaze).
Hạm đội Nguyên đánh bại tàn quân Tống; vua nhỏ Tống bị cõng nhảy xuống biển, chấm dứt nhà Tống.
Quân Nguyên do Thoát Hoan chỉ huy xâm lược Đại Việt; dưới sự lãnh đạo của Trần Hưng Đạo, quân Trần phản công và đẩy lui quân xâm lược.
Trần Hưng Đạo tiêu diệt thủy quân Nguyên – Mông trên sông Bạch Đằng, kết thúc lần xâm lược thứ ba của nhà Nguyên.
Thủ lĩnh khởi nghĩa Chu Nguyên Chương lên ngôi (Minh Thái Tổ) và đuổi người Mông Cổ khỏi Đại Đô, chấm dứt nhà Nguyên.
Đô đốc Trịnh Hòa chỉ huy bảy chuyến viễn dương của hạm đội nhà Minh tới Đông Nam Á, Ấn Độ Dương, Ả Rập và Đông Phi.
Quân Minh đánh bại nhà Hồ (1406–1407) và sáp nhập đất Việt thành quận Giao Chỉ, mở đầu thời kỳ thuộc Minh.
Lê Lợi dấy binh ở Lam Sơn (Thanh Hóa) chống ách đô hộ nhà Minh; cuộc khởi nghĩa kéo dài mười năm và giành lại độc lập.
Minh Thành Tổ hoàn thành cung điện Tử Cấm Thành và dời đô từ Nam Kinh lên Bắc Kinh.
Nghĩa quân Lam Sơn đánh bại lớn quân Minh của Vương Thông ở phía tây nam Đông Quan.
Nghĩa quân Lam Sơn tiêu diệt đạo viện binh nhà Minh; chủ tướng Liễu Thăng tử trận, buộc quân Minh phải rút khỏi Đại Việt.
Khởi nghĩa Lam Sơn toàn thắng. Lê Lợi lên ngôi, lập ra nhà Hậu Lê, và Nguyễn Trãi soạn "Bình Ngô đại cáo".
Quân Minh bị quân Ngõa Lạt (Oirat) đánh bại và Minh Anh Tông bị bắt làm tù binh.
Toyotomi Hideyoshi hai lần đưa quân xâm lược Triều Tiên; quân Triều Tiên cùng nhà Minh và hải quân của Lý Thuấn Thần đẩy lùi quân Nhật.
Giáo sĩ Dòng Tên Matteo Ricci được phép cư trú tại Bắc Kinh, trở thành cầu nối khoa học và văn hóa giữa châu Âu và Trung Hoa.
Quân Lý Tự Thành chiếm Bắc Kinh, Minh Tư Tông tự vẫn; ít tuần sau quân Thanh vào thành và bắt đầu thống trị Trung Hoa.
Sau trận Bành Hồ, Vương quốc Đông Ninh đầu hàng và Đài Loan được sáp nhập vào lãnh thổ nhà Thanh.
Hiệp ước đầu tiên giữa nhà Thanh và Nga hoàng phân định biên giới hai nước dọc sông Amur.
Hoàng đế Quang Trung đại phá quân Thanh vào dịp Tết Kỷ Dậu và giải phóng Thăng Long.
Sứ đoàn Anh do Lord Macartney dẫn đầu yết kiến vua Càn Long nhưng không đạt được thỏa thuận mở rộng thương mại.
Anh tấn công nhà Thanh sau khi triều đình cấm buôn bán thuốc phiện; thất bại mở đầu 'thế kỷ ô nhục' của Trung Hoa.
Nhà Thanh nhượng Hồng Kông cho Anh và mở năm cảng thông thương – hiệp ước bất bình đẳng đầu tiên của Trung Hoa.
Phong trào do Hồng Tú Toàn lãnh đạo lập 'Thái Bình Thiên Quốc'; nội chiến kéo dài làm hàng chục triệu người thiệt mạng.
Anh và Pháp đánh nhà Thanh, chiếm Bắc Kinh và đốt Viên Minh Viên năm 1860; Trung Hoa phải ký thêm nhiều hiệp ước bất bình đẳng.
Nhật Bản đánh bại nhà Thanh trong cuộc chiến giành ảnh hưởng tại Triều Tiên, khẳng định vị thế cường quốc mới ở châu Á.
Nhà Thanh nhượng Đài Loan và quần đảo Bành Hồ cho Nhật Bản và công nhận Triều Tiên độc lập.
Vua Quang Tự cùng Khang Hữu Vi tiến hành cải cách chính trị, giáo dục; phong trào bị Từ Hi Thái hậu dập tắt sau khoảng 100 ngày.
Phong trào bài ngoại Nghĩa Hòa Đoàn vây khu sứ quán ở Bắc Kinh; liên quân tám nước can thiệp và chiếm Bắc Kinh năm 1900.
Nhật Bản đánh bại Đế quốc Nga trong cuộc chiến giành Mãn Châu và Triều Tiên – lần đầu một cường quốc châu Á thắng một cường quốc châu Âu thời hiện đại.
Cuộc binh biến ở Vũ Xương mở đầu Cách mạng Tân Hợi, lan rộng khắp các tỉnh và lật đổ nhà Thanh.
Tôn Trung Sơn tuyên thệ nhậm chức Đại Tổng thống lâm thời tại Nam Kinh, khai sinh nền cộng hòa đầu tiên ở châu Á.
Hoàng đế cuối cùng của nhà Thanh thoái vị, chấm dứt hơn hai nghìn năm chế độ quân chủ ở Trung Hoa.
Sinh viên Bắc Kinh biểu tình phản đối các điều khoản về Sơn Đông ở Hòa hội Paris, khơi dậy phong trào văn hóa mới và chủ nghĩa dân tộc.
Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ nhất họp tại Thượng Hải, chính thức thành lập Đảng Cộng sản Trung Quốc.
Nhà cách mạng được tôn là 'Quốc phụ' của Trung Hoa Dân Quốc qua đời tại Bắc Kinh.
Quân Quốc dân Cách mạng do Tưởng Giới Thạch chỉ huy tiến lên phía bắc, đánh bại các quân phiệt và thống nhất danh nghĩa Trung Hoa.
Quân Quan Đông Nhật Bản dàn dựng vụ nổ đường sắt gần Phụng Thiên làm cớ chiếm Mãn Châu.
Hồng quân Trung Quốc rút lui hàng nghìn kilômét trước quân Quốc dân Đảng; trong cuộc hành quân, Mao Trạch Đông nổi lên làm lãnh đạo.
Xung đột giữa quân Nhật và quân Trung Hoa gần Bắc Kinh mở đầu cuộc Chiến tranh Trung – Nhật toàn diện (1937–1945).
Sau khi chiếm Nam Kinh, quân đội Nhật Bản sát hại hàng loạt tù binh và thường dân Trung Hoa trong nhiều tuần.
Quân Liên Xô và Mông Cổ do Zhukov chỉ huy đánh bại quân Nhật ở biên giới Mông Cổ – Mãn Châu.
Đức xâm lược Ba Lan, mở đầu cuộc chiến tàn khốc nhất lịch sử loài người, kết thúc khi Nhật Bản ký văn kiện đầu hàng ngày 2/9/1945.
Mao Trạch Đông tuyên bố thành lập nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa tại Thiên An Môn.
Thất bại trong Nội chiến Trung Quốc, chính phủ Tưởng Giới Thạch rút ra Đài Loan và đặt thủ đô lâm thời tại Đài Bắc.
Quân Bắc Triều Tiên vượt vĩ tuyến 38; cuộc chiến có sự tham gia của Liên Hợp Quốc do Mỹ dẫn đầu và Trung Quốc, kết thúc bằng hiệp định đình chiến năm 1953.
Chiến dịch công nghiệp hóa và tập thể hóa cấp tốc dẫn đến nạn đói lớn, khiến hàng chục triệu người chết.
Trung Quốc và Ấn Độ giao chiến trên dãy Himalaya do tranh chấp biên giới tại Aksai Chin và vùng nay là Arunachal Pradesh; Trung Quốc đơn phương ngừng bắn.
Trung Quốc cho nổ thành công quả bom nguyên tử đầu tiên tại Lop Nur, trở thành cường quốc hạt nhân thứ năm.
Mao Trạch Đông phát động phong trào chính trị kéo dài mười năm, gây hỗn loạn xã hội, đàn áp và tàn phá di sản văn hóa.
Chuyến thăm của Tổng thống Mỹ Richard Nixon mở đường bình thường hóa quan hệ Mỹ – Trung.
Nông dân đào giếng gần Tây An phát hiện hàng nghìn tượng binh sĩ đất nung chôn theo lăng mộ Tần Thủy Hoàng.
Hải quân Trung Quốc giao chiến với Hải quân Việt Nam Cộng hòa và kiểm soát toàn bộ quần đảo Hoàng Sa.
Chủ tịch Mao Trạch Đông, người sáng lập nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa, qua đời tại Bắc Kinh; Cách mạng Văn hóa kết thúc ngay sau đó.
Hội nghị Trung ương 3 khóa XI dưới sự dẫn dắt của Đặng Tiểu Bình chuyển trọng tâm sang phát triển kinh tế và mở cửa với thế giới.
Trung Quốc mở cuộc tấn công vào các tỉnh biên giới phía Bắc Việt Nam rồi rút quân sau khoảng một tháng; cả hai bên đều tuyên bố giành thắng lợi.
Hải quân Trung Quốc và Việt Nam giao tranh tại bãi Gạc Ma thuộc quần đảo Trường Sa; khoảng 64 binh sĩ Việt Nam thiệt mạng.
Các cuộc biểu tình do sinh viên dẫn đầu ở Bắc Kinh kéo dài nhiều tuần, kết thúc khi quân đội trấn áp đêm 3–4 tháng 6.