Dòng thời gian lịch sử thế giới

Dòng thời gian

1026 sự kiện

Thế kỷ XI

  1. 1009★★★★★

    Lý Công Uẩn lập nhà Lý

    Lý Công Uẩn được triều thần tôn lên ngôi, lập nhà Lý, triều đại kéo dài hơn hai thế kỷ.

    Triều đại· Việt Nam
  2. 1010★★★★★

    Hoàn thành đền Brihadisvara ở Thanjavur

    Vua Rajaraja I của nhà Chola hoàn thành ngôi đền Ấn Độ giáo đồ sộ thờ thần Shiva, kiệt tác kiến trúc Dravida.

    Tôn giáoNghệ thuật· Ấn Độ
  3. Khoảng 1010★★★★★

    Truyện kể Genji ra đời

    Nữ sĩ cung đình Murasaki Shikibu viết Truyện kể Genji, thường được coi là một trong những tiểu thuyết đầu tiên của thế giới.

    Nghệ thuậtVăn hóa· Nhật Bản
  4. 1010★★★★★

    Lý Thái Tổ dời đô ra Thăng Long

    Lý Công Uẩn ban Chiếu dời đô, chuyển kinh đô từ Hoa Lư về Đại La và đổi tên thành Thăng Long, nay là Hà Nội.

    Chính trị· Việt Nam
  5. Khoảng 1011 – Khoảng 1021★★★★★

    Ibn al-Haytham viết Sách Quang học

    Ibn al-Haytham soạn Sách Quang học, giải thích thị giác bằng ánh sáng đi vào mắt và đề cao phương pháp thực nghiệm.

    Khoa học· Ai Cập
  6. 1025★★★★★

    Nhà Chola tấn công Srivijaya

    Hạm đội của vua Rajendra I nhà Chola tập kích các cảng của Srivijaya trên eo biển Malacca, làm suy yếu đế chế hàng hải này.

    Chiến tranh· Ấn Độ, Indonesia, Malaysia
  7. Khoảng 1025★★★★★

    Ibn Sina hoàn thành Y điển

    Ibn Sina (Avicenna) hoàn thành bộ Y điển, bách khoa y học được dùng làm giáo trình ở thế giới Hồi giáo và châu Âu trong nhiều thế kỷ.

    Khoa học· Iran
  8. Khoảng 1040★★★★★

    Tất Thăng phát minh chữ in rời

    Thợ thủ công Tất Thăng chế tạo con chữ rời bằng đất nung, phát minh in chữ rời đầu tiên được biết đến.

    Công nghệ· Trung Quốc
  9. 1044★★★★★

    Anawrahta lập nên Đế quốc Pagan

    Anawrahta lên ngôi ở Pagan, sau đó thống nhất lưu vực sông Irrawaddy và đưa Phật giáo Thượng tọa bộ thành quốc giáo của Miến Điện.

    Triều đạiTôn giáo· Myanmar
  11. 1049★★★★★

    Xây dựng chùa Một Cột

    Vua Lý Thái Tông cho dựng chùa Diên Hựu (chùa Một Cột) ở Thăng Long, một biểu tượng của Hà Nội.

    Tôn giáoNghệ thuật· Việt Nam
  12. 1054★★★★★

    Đổi quốc hiệu thành Đại Việt

    Vua Lý Thánh Tông đổi quốc hiệu từ Đại Cồ Việt thành Đại Việt, tên gọi được dùng trong hầu hết các thế kỷ sau.

    Chính trị· Việt Nam
  13. 16/7/1054★★★★★

    Đại Ly giáo Đông – Tây

    Các đại diện của Giáo hoàng đặt sắc lệnh tuyệt thông lên bàn thờ nhà thờ Hagia Sophia, đánh dấu sự chia tách giữa Công giáo Rôma và Chính thống giáo Đông phương.

    Tôn giáo· Thổ Nhĩ Kỳ, Ý
  14. 14/10/1066★★★★★

    Trận Hastings

    William xứ Normandy đánh bại vua Harold II, mở đầu cuộc chinh phục nước Anh của người Norman.

    Chiến tranh· Vương quốc Anh
  15. 1070★★★★★

    Xây dựng Văn Miếu

    Vua Lý Thánh Tông cho lập Văn Miếu ở Thăng Long để thờ Khổng Tử, đánh dấu sự đề cao Nho học.

    Văn hóaTôn giáo· Việt Nam
  16. 26/8/1071★★★★★

    Trận Manzikert

    Người Seljuk đánh bại và bắt sống hoàng đế Đông La Mã Romanos IV, mở đường cho người Thổ định cư ở Anatolia.

    Chiến tranh· Thổ Nhĩ Kỳ
  17. 1075★★★★★

    Khoa thi Nho học đầu tiên

    Vua Lý Nhân Tông mở khoa thi Minh kinh bác học, khoa thi đầu tiên tuyển chọn quan lại; Lê Văn Thịnh đỗ đầu.

    Văn hóaChính trị· Việt Nam
  18. 1075 – 1076★★★★★

    Lý Thường Kiệt tấn công đất Tống

    Để phá thế chuẩn bị xâm lược của nhà Tống, Lý Thường Kiệt đem quân đánh các châu Khâm, Liêm và Ung (1075–1076).

    Chiến tranh· Việt Nam, Trung Quốc
  19. 1076★★★★★

    Lập Quốc Tử Giám

    Nhà Lý lập Quốc Tử Giám bên cạnh Văn Miếu, được coi là trường đại học đầu tiên của Việt Nam.

    Văn hóa· Việt Nam
  20. 1077★★★★★

    Trận Như Nguyệt

    Lý Thường Kiệt chặn đứng cuộc xâm lược của nhà Tống trên sông Như Nguyệt (sông Cầu). Theo truyền thống, bài thơ "Nam quốc sơn hà" gắn với trận đánh này.

    Chiến tranh· Việt Nam, Trung Quốc
  21. Tháng 1/1077★★★★★

    Cuộc hành hương đến Canossa

    Trong Tranh chấp Tấn phong, hoàng đế Heinrich IV đến Canossa xin Giáo hoàng Grêgôriô VII xá vạ tuyệt thông.

    Tôn giáoChính trị· Ý, Đức
  22. 1086★★★★★

    Biên soạn sách Domesday

    Vua William I cho tiến hành cuộc khảo sát đất đai và tài sản lớn trên khắp nước Anh, được ghi lại trong sách Domesday.

    Chính trịKinh tế· Vương quốc Anh
  23. 1088★★★★★

    Thẩm Quát mô tả la bàn từ

    Trong Mộng Khê bút đàm, Thẩm Quát mô tả kim nam châm dùng để chỉ hướng và hiện tượng độ từ thiên.

    Khoa họcCông nghệ· Trung Quốc
  24. Khoảng 1088★★★★★

    Thành lập Đại học Bologna

    Theo truyền thống, Đại học Bologna ra đời năm 1088, được xem là trường đại học lâu đời nhất còn hoạt động liên tục trên thế giới.

    Văn hóaKhoa học· Ý
  26. 15/7/1099★★★★★

    Thập tự quân chiếm Jerusalem

    Cuộc Thập tự chinh thứ nhất chiếm được Jerusalem sau một cuộc vây hãm, kèm theo cuộc thảm sát dân cư trong thành.

    Chiến tranhTôn giáo· Israel, Palestine
  27. Khoảng thế kỷ XI★★★★★

    Cahokia đạt thời kỳ cực thịnh

    Cahokia, gần St. Louis ngày nay, là đô thị lớn nhất của nền văn hóa Mississippi ở Bắc Mỹ, nổi bật với gò đất Monks Mound.

    Văn hóa· Hoa Kỳ
  28. Khoảng thế kỷ XI – Khoảng thập niên 1450★★★★★

    Thời kỳ hưng thịnh của Đại Zimbabwe

    Đại Zimbabwe, thành phố với các công trình tường đá không dùng vữa, là trung tâm của một nhà nước giàu mạnh nhờ chăn nuôi và buôn bán vàng với bờ biển Swahili.

    Văn hóaKinh tế· Zimbabwe

Thế kỷ XII

  1. Khoảng thập niên 1110 – Khoảng thập niên 1150★★★★★

    Xây dựng Angkor Wat

    Vua Suryavarman II cho xây dựng Angkor Wat, ban đầu là đền thờ thần Vishnu, nay là công trình tôn giáo lớn nhất thế giới.

    Tôn giáoNghệ thuật· Campuchia
  2. 1127★★★★★

    Sự biến Tĩnh Khang

    Quân Kim chiếm Khai Phong và bắt hai vua Tống, chấm dứt Bắc Tống; triều Tống chạy về phương nam lập Nam Tống.

    Chiến tranhTriều đại· Trung Quốc
  3. 1147 – 1149★★★★★

    Thập tự chinh thứ hai

    Được phát động sau khi Edessa thất thủ, cuộc thập tự chinh do vua Pháp Louis VII và vua Đức Konrad III dẫn đầu kết thúc thất bại trước Damascus.

    Chiến tranhTôn giáo· Syria, Thổ Nhĩ Kỳ, Pháp, Đức
  4. 1181★★★★★

    Jayavarman VII lên ngôi

    Jayavarman VII trở thành vua Khmer, đưa đế quốc lên đỉnh cao lãnh thổ và cho xây dựng Angkor Thom cùng đền Bayon.

    Chính trịTôn giáo· Campuchia
  5. 1185★★★★★

    Trận Dan-no-ura

    Trận hải chiến quyết định của Chiến tranh Genpei: gia tộc Minamoto tiêu diệt gia tộc Taira.

    Chiến tranh· Nhật Bản
  6. 4/7/1187★★★★★

    Trận Hattin

    Saladin tiêu diệt quân đội Vương quốc Thập tự chinh Jerusalem gần Tiberias, làm sụp đổ phần lớn các thành trì của quân Thập tự.

    Chiến tranh· Israel
  7. 2/10/1187★★★★★

    Saladin chiếm lại Jerusalem

    Sau cuộc vây hãm ngắn, Saladin tiếp nhận Jerusalem, chấm dứt 88 năm cai trị của quân Thập tự và dẫn đến cuộc Thập tự chinh thứ ba.

    Chiến tranhTôn giáo· Israel, Palestine
  8. 1189 – 1192★★★★★

    Cuộc Thập tự chinh thứ ba

    Richard Tim Sư Tử và các vua châu Âu chiếm lại Acre nhưng không lấy được Jerusalem; Hiệp ước Jaffa với Saladin kết thúc chiến dịch.

    Chiến tranhTôn giáo· Israel, Palestine, Liban
  9. 1192★★★★★

    Minamoto no Yoritomo trở thành Shōgun

    Minamoto no Yoritomo được phong Chinh di Đại tướng quân, củng cố Mạc phủ Kamakura – chính quyền võ sĩ đầu tiên của Nhật Bản.

    Chính trịTriều đại· Nhật Bản
  10. 1192★★★★★

    Trận Tarain lần thứ hai

    Muhammad của Ghor đánh bại Prithviraj Chauhan, mở đường cho sự cai trị của người Hồi giáo ở miền Bắc Ấn Độ.

    Chiến tranh· Ấn Độ
  11. Khoảng thập niên 1200★★★★★

    Các nhà thờ đục trong đá ở Lalibela

    Dưới triều vua Gebre Meskel Lalibela của nhà Zagwe, mười một nhà thờ nguyên khối được đục vào đá núi ở Ethiopia, nay là Di sản Thế giới.

    Tôn giáoNghệ thuật· Ethiopia

Thế kỷ XIII

  2. 1206 – 1526★★★★★

    Thành lập Vương quốc Hồi giáo Delhi

    Qutb ud-Din Aibak lập nên Vương quốc Hồi giáo Delhi, nhà nước sẽ chi phối phần lớn miền Bắc Ấn Độ trong hơn ba thế kỷ.

    Triều đạiChính trị· Ấn Độ, Pakistan, Bangladesh
  4. 16/7/1212★★★★★

    Trận Las Navas de Tolosa

    Liên quân các vương quốc Kitô giáo Iberia đánh bại nhà Almohad, bước ngoặt quan trọng của cuộc Reconquista.

    Chiến tranh· Tây Ban Nha
  5. 15/6/1215★★★★★

    Đại Hiến chương Magna Carta

    Vua John của Anh đóng dấu Magna Carta tại Runnymede, giới hạn quyền lực của nhà vua bằng luật pháp.

    Chính trị· Vương quốc Anh
  6. 1225★★★★★

    Nhà Trần thay nhà Lý

    Lý Chiêu Hoàng nhường ngôi cho chồng là Trần Cảnh (Trần Thái Tông); quyền lực thực tế nằm trong tay Trần Thủ Độ.

    Triều đại· Việt Nam
  7. 1227★★★★★

    Thành Cát Tư Hãn qua đời

    Người sáng lập Đế quốc Mông Cổ qua đời trong chiến dịch đánh Tây Hạ; đế quốc tiếp tục bành trướng dưới thời các con cháu.

    MấtChính trị· Mông Cổ, Trung Quốc
  8. 1234★★★★★

    Mông Cổ diệt nhà Kim

    Liên quân Mông Cổ và Nam Tống hạ thành Thái Châu, chấm dứt triều Kim của người Nữ Chân ở miền bắc Trung Hoa.

    Chiến tranhTriều đại· Trung Quốc
  9. Khoảng 1235★★★★★

    Sundiata Keita lập Đế quốc Mali

    Sau khi đánh bại vua Sumanguru của người Sosso ở trận Kirina, Sundiata Keita lập nên Đế quốc Mali, về sau trở thành một trong những đế quốc lớn nhất Tây Phi.

    Triều đạiChiến tranh· Mali, Guinée
  10. 1237 – 1240★★★★★

    Mông Cổ xâm lược Rus' Kiev

    Quân Mông Cổ do Batu chỉ huy tàn phá các công quốc Rus' và chiếm Kiev năm 1240, mở đầu hơn hai thế kỷ ách thống trị của Kim Trướng hãn quốc.

    Chiến tranh· Nga, Ukraina
  11. Khoảng 1238★★★★★

    Vương quốc Sukhothai được thành lập

    Các thủ lĩnh người Thái giành độc lập khỏi Khmer và lập nên Sukhothai, thường được coi là nhà nước Thái đầu tiên.

    Triều đạiChính trị· Thái Lan
Dòng thời gian · Dòng thời gian lịch sử thế giới