1831★★★★★
Faraday phát hiện cảm ứng điện từ
Michael Faraday phát hiện từ trường biến thiên sinh ra dòng điện, nguyên lý của máy phát điện và máy biến áp.
Khoa học· Vương quốc Anh
Dòng thời gian
160 sự kiệnThế kỷ XIX
- Khoảng 1831★★★★★
Hokusai sáng tác 'Sóng lừng ngoài khơi Kanagawa'
Bức tranh khắc gỗ ukiyo-e của Katsushika Hokusai trở thành một trong những tác phẩm nghệ thuật Nhật Bản nổi tiếng nhất thế giới.
Nghệ thuật· Nhật Bản - 1833 – 1835★★★★★
Cuộc nổi dậy Lê Văn Khôi
Lê Văn Khôi chiếm thành Phiên An (Gia Định) chống triều đình Minh Mạng; cuộc nổi dậy bị dập tắt năm 1835.
Chiến tranh· Việt Nam - 6/3/1836★★★★★
Trận Alamo
Quân Mexico của tướng Santa Anna chiếm pháo đài Alamo ở San Antonio, giết toàn bộ những người phòng thủ Texas; sự kiện trở thành biểu tượng của Cách mạng Texas.
Chiến tranh· Hoa Kỳ, Mexico - 20/6/1837★★★★★
Nữ hoàng Victoria lên ngôi
Victoria kế vị ngai vàng Anh; triều đại kéo dài hơn 63 năm của bà gắn liền với đỉnh cao của Đế quốc Anh.
Triều đạiChính trị· Vương quốc Anh - 16/12/1838★★★★★
Trận sông Blood
Trong cuộc Đại di cư (Great Trek), một nhóm người Voortrekker đánh bại quân Zulu của vua Dingane bên sông Ncome ở Natal.
Chiến tranh· Nam Phi - 1839★★★★★
Phương pháp chụp ảnh daguerreotype được công bố
Phương pháp chụp ảnh của Louis Daguerre được công bố tại Pháp, quy trình nhiếp ảnh thương mại đầu tiên.
Công nghệNghệ thuật· Pháp - 1839 – 1842★★★★★
Chiến tranh Nha phiến lần thứ nhất
Anh tấn công nhà Thanh sau khi triều đình cấm buôn bán thuốc phiện; thất bại mở đầu 'thế kỷ ô nhục' của Trung Hoa.
Chiến tranhKinh tế· Trung Quốc, Vương quốc Anh - 3/11/1839 – 1876★★★★★
Khởi đầu cải cách Tanzimat
Chiếu chỉ Gülhane mở đầu thời kỳ Tanzimat, loạt cải cách hiện đại hóa hành chính, pháp luật và quân đội của Đế quốc Ottoman.
Chính trị· Thổ Nhĩ Kỳ - 6/2/1840★★★★★
Hiệp ước Waitangi
Đại diện Hoàng gia Anh và nhiều tù trưởng Māori ký Hiệp ước Waitangi, văn kiện nền tảng của New Zealand; sự khác biệt giữa bản tiếng Anh và tiếng Māori vẫn gây tranh luận đến nay.
Hiệp ướcChính trị· New Zealand, Vương quốc Anh - 29/8/1842★★★★★
Hiệp ước Nam Kinh
Nhà Thanh nhượng Hồng Kông cho Anh và mở năm cảng thông thương – hiệp ước bất bình đẳng đầu tiên của Trung Hoa.
Hiệp ước· Trung Quốc, Vương quốc Anh, Hồng Kông - 24/5/1844★★★★★
Bức điện tín Morse đầu tiên
Samuel Morse gửi bức điện "What hath God wrought" từ Washington tới Baltimore, khai trương đường dây điện báo đường dài.
Công nghệ· Hoa Kỳ - 1845 – 1852★★★★★
Nạn đói lớn ở Ireland
Bệnh mốc sương phá hoại mùa khoai tây gây ra nạn đói khiến khoảng một triệu người chết và hơn một triệu người phải di cư khỏi Ireland.
Thảm họa· Ireland, Vương quốc Anh - 1845 – 1872★★★★★
Các cuộc chiến tranh New Zealand
Một loạt xung đột vũ trang giữa chính quyền thuộc địa và các bộ lạc Māori, chủ yếu xoay quanh đất đai và chủ quyền, dẫn đến việc tịch thu nhiều đất đai của người Māori.
Chiến tranh· New Zealand, Vương quốc Anh - 1846 – 1848★★★★★
Chiến tranh Mỹ – Mexico
Chiến tranh giữa Hoa Kỳ và Mexico sau khi Mỹ sáp nhập Texas; Mexico thất bại và mất khoảng một nửa lãnh thổ.
Chiến tranh· Hoa Kỳ, Mexico - 16/10/1846★★★★★
Trình diễn gây mê bằng ether
Tại Bệnh viện Đa khoa Massachusetts, William Morton gây mê bằng ether cho một ca phẫu thuật trước công chúng, mở đầu kỷ nguyên gây mê.
Khoa học· Hoa Kỳ - 26/7/1847★★★★★
Liberia tuyên bố độc lập
Liberia, nơi định cư của những người da đen tự do và nô lệ được giải phóng từ Mỹ, tuyên bố độc lập, trở thành nước cộng hòa lâu đời nhất châu Phi.
Chính trị· Liberia - 1848 – 1849★★★★★
Các cuộc cách mạng năm 1848
Làn sóng cách mạng lan khắp châu Âu, từ Pháp đến các nước Đức, Áo, Ý và Hungary, đòi cải cách dân chủ và quyền tự quyết dân tộc.
Cách mạng· Pháp, Đức, Áo, Ý, Hungary, Séc - 24/1/1848 – 1855★★★★★
Cơn sốt vàng California
Việc phát hiện vàng tại Sutter's Mill thu hút khoảng 300.000 người từ khắp nơi đổ về California, làm thay đổi sâu sắc miền Tây nước Mỹ.
Kinh tế· Hoa Kỳ - Tháng 2/1848★★★★★
"Tuyên ngôn của Đảng Cộng sản" được xuất bản
Karl Marx và Friedrich Engels xuất bản tại London cuốn sách nhỏ trình bày học thuyết đấu tranh giai cấp, trở thành một trong những văn bản chính trị có ảnh hưởng nhất.
Chính trịVăn hóa· Vương quốc Anh, Đức - 2/2/1848★★★★★
Hiệp ước Guadalupe Hidalgo
Hiệp ước kết thúc Chiến tranh Mỹ – Mexico, theo đó Mexico nhượng California và phần lớn miền Tây Nam ngày nay cho Hoa Kỳ.
Hiệp ước· Hoa Kỳ, Mexico - 19/7/1848 – 20/7/1848★★★★★
Hội nghị Seneca Falls về quyền phụ nữ
Hội nghị đầu tiên về quyền phụ nữ ở Hoa Kỳ thông qua Tuyên ngôn về Tình cảm, đòi quyền bầu cử cho phụ nữ.
Chính trị· Hoa Kỳ - 1850 – 1864★★★★★
Khởi nghĩa Thái Bình Thiên Quốc
Phong trào do Hồng Tú Toàn lãnh đạo lập 'Thái Bình Thiên Quốc'; nội chiến kéo dài làm hàng chục triệu người thiệt mạng.
Chiến tranhTôn giáoCách mạng· Trung Quốc - 1851★★★★★
Cơn sốt vàng ở Victoria
Việc phát hiện vàng ở thuộc địa Victoria thu hút hàng trăm nghìn người nhập cư, làm dân số và kinh tế Úc tăng trưởng mạnh.
Kinh tế· Úc - 1853 – 1856★★★★★
Chiến tranh Krym
Liên minh gồm Đế quốc Ottoman, Anh, Pháp và Sardinia đánh bại Nga; trọng tâm chiến sự là cuộc vây hãm Sevastopol trên bán đảo Krym.
Chiến tranh· Nga, Thổ Nhĩ Kỳ, Vương quốc Anh, Pháp, Ý, Ukraina - 8/7/1853★★★★★
Hạm đội Perry đến Nhật Bản
Phó Đề đốc Mỹ Matthew Perry đưa 'hắc thuyền' vào vịnh Edo, buộc Nhật Bản chấm dứt chính sách tỏa quốc.
Chính trịThám hiểm· Nhật Bản, Hoa Kỳ - 1854★★★★★
John Snow truy vết dịch tả phố Broad
Bác sĩ John Snow lần ra nguồn lây dịch tả ở London là một máy bơm nước, đặt nền móng cho dịch tễ học hiện đại.
Khoa họcDịch bệnh· Vương quốc Anh - 1856 – 1860★★★★★
Chiến tranh Nha phiến lần thứ hai
Anh và Pháp đánh nhà Thanh, chiếm Bắc Kinh và đốt Viên Minh Viên năm 1860; Trung Hoa phải ký thêm nhiều hiệp ước bất bình đẳng.
Chiến tranh· Trung Quốc, Vương quốc Anh, Pháp - 10/5/1857 – 1858★★★★★
Cuộc khởi nghĩa Ấn Độ năm 1857
Binh lính sepoy nổi dậy ở Meerut, châm ngòi cho cuộc khởi nghĩa rộng lớn chống Công ty Đông Ấn Anh ở miền Bắc và miền Trung Ấn Độ.
Chiến tranhCách mạng· Ấn Độ, Vương quốc Anh - 1858 – 1947★★★★★
Bắt đầu thời kỳ Anh trực trị Ấn Độ (British Raj)
Sau cuộc khởi nghĩa 1857, Đạo luật Chính phủ Ấn Độ chuyển quyền cai trị từ Công ty Đông Ấn sang Vương quyền Anh; Đế quốc Mogul cũng chính thức cáo chung.
Chính trị· Ấn Độ, Pakistan, Bangladesh, Myanmar, Vương quốc Anh - 1/9/1858★★★★★
Liên quân Pháp – Tây Ban Nha tấn công Đà Nẵng
Liên quân Pháp – Tây Ban Nha nổ súng tấn công Đà Nẵng, mở đầu quá trình Pháp xâm lược Việt Nam.
Chiến tranh· Việt Nam, Pháp, Tây Ban Nha - 24/11/1859★★★★★
Darwin xuất bản "Nguồn gốc các loài"
Charles Darwin công bố thuyết tiến hóa bằng chọn lọc tự nhiên.
Khoa học· Vương quốc Anh - 3/3/1861★★★★★
Nga bãi bỏ chế độ nông nô
Sa hoàng Aleksandr II ban hành tuyên cáo giải phóng nông nô, trao quyền tự do cho hơn 20 triệu nông nô trên khắp Đế quốc Nga.
Chính trịKinh tế· Nga - 17/3/1861★★★★★
Vương quốc Ý được tuyên bố thành lập
Vittorio Emanuele II được tuyên bố là vua của Ý, đánh dấu bước quyết định trong công cuộc thống nhất nước Ý.
Chính trị· Ý - 12/4/1861 – 1865★★★★★
Nội chiến Hoa Kỳ
Cuộc chiến giữa Liên bang miền Bắc và Liên minh miền Nam ly khai, chủ yếu xoay quanh chế độ nô lệ, kết thúc với chiến thắng của miền Bắc và việc bãi bỏ chế độ nô lệ.
Chiến tranh· Hoa Kỳ - 12/4/1861 – 13/4/1861★★★★★
Trận đồn Sumter
Quân Liên minh miền Nam pháo kích đồn Sumter ở cảng Charleston, Nam Carolina, mở màn Nội chiến Hoa Kỳ.
Chiến tranh· Hoa Kỳ - 5/5/1862★★★★★
Trận Puebla
Quân Mexico đánh bại quân viễn chinh Pháp tại Puebla; ngày này về sau được kỷ niệm là Cinco de Mayo.
Chiến tranh· Mexico, Pháp - 5/6/1862★★★★★
Hòa ước Nhâm Tuất
Triều Nguyễn ký hòa ước nhượng ba tỉnh miền Đông Nam Kỳ cho Pháp.
Hiệp ước· Việt Nam, Pháp - 1/1/1863★★★★★
Tuyên ngôn Giải phóng Nô lệ
Tổng thống Lincoln tuyên bố trả tự do cho những người nô lệ ở các vùng thuộc Liên minh miền Nam đang nổi loạn.
Chính trị· Hoa Kỳ - 1/7/1863 – 3/7/1863★★★★★
Trận Gettysburg
Quân Liên bang đánh bại quân của tướng Robert E. Lee ở Pennsylvania trong trận đánh đẫm máu nhất của Nội chiến, một bước ngoặt của cuộc chiến.
Chiến tranh· Hoa Kỳ - 19/11/1863★★★★★
Diễn văn Gettysburg
Abraham Lincoln đọc bài diễn văn ngắn tại lễ khánh thành nghĩa trang quân đội ở Gettysburg, khẳng định lý tưởng tự do và bình đẳng.
Chính trị· Hoa Kỳ - 1864 – 1870★★★★★
Chiến tranh Paraguay
Paraguay giao chiến với liên minh Brasil, Argentina và Uruguay; cuộc chiến tàn phá Paraguay, khiến nước này mất phần lớn dân số.
Chiến tranh· Paraguay, Brazil, Argentina, Uruguay - 1865★★★★★
Maxwell công bố lý thuyết điện từ
James Clerk Maxwell công bố "Lý thuyết động lực học của trường điện từ", hợp nhất điện, từ và ánh sáng.
Khoa học· Vương quốc Anh - 9/4/1865★★★★★
Tướng Lee đầu hàng tại Appomattox
Tướng Robert E. Lee đầu hàng tướng Ulysses S. Grant, về thực chất kết thúc Nội chiến Hoa Kỳ.
Chiến tranh· Hoa Kỳ - 14/4/1865★★★★★
Tổng thống Abraham Lincoln bị ám sát
John Wilkes Booth bắn Tổng thống Lincoln tại Nhà hát Ford, chỉ vài ngày sau khi Nội chiến Mỹ thực chất đã kết thúc. Lincoln qua đời sáng hôm sau.
Chính trịMất· Hoa Kỳ - 6/12/1865★★★★★
Tu chính án thứ 13 bãi bỏ chế độ nô lệ ở Hoa Kỳ
Tu chính án thứ 13 của Hiến pháp Hoa Kỳ được phê chuẩn, chính thức bãi bỏ chế độ nô lệ trên toàn quốc.
Chính trị· Hoa Kỳ - 1866★★★★★
Mendel công bố các định luật di truyền
Gregor Mendel công bố kết quả thí nghiệm lai đậu Hà Lan tại Brno; công trình chỉ được thừa nhận rộng rãi từ năm 1900.
Khoa học· Séc - 1867★★★★★
Pháp chiếm ba tỉnh miền Tây Nam Kỳ
Pháp chiếm Vĩnh Long, An Giang và Hà Tiên, hoàn tất việc biến toàn bộ Nam Kỳ thành thuộc địa.
Chiến tranhChính trị· Việt Nam, Pháp - 30/3/1867★★★★★
Hoa Kỳ mua Alaska từ Nga
Hoa Kỳ ký hiệp ước mua Alaska từ Đế quốc Nga với giá 7,2 triệu đô la.
Hiệp ước· Hoa Kỳ, Nga - 1/7/1867★★★★★
Liên bang Canada được thành lập
Các thuộc địa Canada, Nova Scotia và New Brunswick hợp nhất thành Lãnh thổ tự trị Canada, mở đầu nhà nước Canada hiện đại.
Chính trị· Canada, Vương quốc Anh