Khoảng thế kỷ VIII – Khoảng thế kỷ X
Nhiều thành phố Maya ở vùng đất thấp phía nam lần lượt bị bỏ hoang, có thể do hạn hán, chiến tranh và khủng hoảng chính trị.
Thời điểm ước lượng.
Chichén Itzá trên bán đảo Yucatán vươn lên thành một trong những thành phố Maya hùng mạnh nhất, với kim tự tháp El Castillo nổi tiếng.
Theo truyền thống, người Mexica (Aztec) lập thành Tenochtitlan trên một hòn đảo giữa hồ Texcoco, nơi sau này trở thành Thành phố Mexico.
Các thành bang Maya như Tikal, Palenque và Calakmul đạt đỉnh cao về kiến trúc, chữ viết, thiên văn và lịch pháp.
Tenochtitlan, Texcoco và Tlacopan liên minh với nhau, đặt nền móng cho Đế quốc Aztec thống trị miền trung Mexico.
Pachacuti trở thành người cai trị Cusco và biến vương quốc nhỏ này thành Đế quốc Inca (Tawantinsuyu), đế quốc lớn nhất châu Mỹ thời tiền Colombo.
Người Inca xây dựng Machu Picchu trên dãy Andes, nhiều khả năng là khu điền trang của hoàng đế Pachacuti.